118

Χειμώνας 2018

σελ.92-111

Δομικοί και Διακοσμητικοί Λίθοι των μνημείων της Θεσσαλονίκης

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η Θεσσαλονίκη διατήρησε σε όλη την διάρκεια της ιστορίας της την πλεονεκτική γεωστρατηγική θέση που είχε. Αυτό επηρέασε και την οικονομία της πόλης κάτι που φαίνεται στα δημόσια και ιδιωτικά κτίρια. Από την αρχή επικράτησε ένας αρχιτεκτονικός εκλεκτισμός τόσο στις κατασκευές της ρωμαϊκής και βυζαντινής περιόδου όσο και στα οθωμανικά και στα σύγχρονα κτίσματά της. Οι δομικοί λίθοι με τους οποίους κατασκευάστηκαν τα μνημεία της πόλης δείχνουν σε μεγάλο βαθμό την ευρωστία σε όλες τις περιόδους. Στο κείμενο που ακολουθεί καταγράφονται μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα μνημείων στα οποία χρησιμοποιήθηκαν ξεχωριστοί δομικοί λίθοι, μερικοί από τους οποίους ήταν πολύ ακριβοί.

Κείμενο: Βασίλης Μέλφος

Φωτογραφίες: Άννα Καλαϊτζή

ΠΛΗΡΕΣ ΑΡΘΡΟ

Ο πρασινοσχιστόλιθος της Θεσσαλονίκης



Τα κριτήρια για την ίδρυση της Θεσσαλονίκης το 316 π.Χ. ήταν ποικίλα και φυσικά σχετιζόταν με το φυσικό περιβάλλον. Και επειδή η γεωλογία επηρεάζει το φυσικό περιβάλλον, σημαντικό ρόλο έπαιξε και η γεωλογική δομή της περιοχής. Τα πετρώματα της Θεσσαλονίκης ανήκουν στην Περιροδοπική ζώνη και σχηματίστηκαν κατά το άνοιγμα και το κλείσιμο ενός τμήματος του ωκεανού της Τηθύος πριν από 150 με 250 εκατομμύρια χρόνια (Τριαδικό-Ιουρασικό). Ο λόφος της Άνω Πόλης και του Σέιχ Σου αποτελείται από πρασινίτες-πρασινοσχιστόλιθους, καθώς και από μεταμορφωμένα ιζήματα όπως φυλλίτες, αργιλικοί σχιστόλιθοι και μεταψαμμίτες. Οι πρασινίτες-πρασινοσχιστόλιθοι είναι μεταμορφωμένα ηφαιστειακά πετρώματα που σχηματίστηκαν στον βυθό του ωκεανού από μάγματα που προέρχονταν από τις σύνθετες διεργασίες του ωκεάνιου φλοιού. Γι’ αυτό τον λόγο τα πετρώματα αυτά είναι ιδιαίτερα σκληρά και ανθεκτικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν συμπαγή υφή και ονομάζονται πρασινίτες, ενώ συχνά παρουσιάζουν σχιστότητα και για αυτό ονομάζονται πρασινοσχιστόλιθοι.
Οι πρασινίτες-πρασινοσχιστόλιθοι αποτελούν το συχνότερο δομικό υλικό και χρησιμοποιήθηκαν ως αργοί (ακατέργαστοι) λίθοι σε όλα τα κτίσματα της πόλης από την ίδρυσή της έως και στις αρχές του 20ου αιώνα. Έτσι τους εντοπίζουμε κυρίως στα τείχη της Θεσσαλονίκης, στα ελληνιστικά και ρωμαϊκά κτίσματα της πλατείας Διοικητηρίου, στα Ανάκτορα του Γαλέριου, στην Καμάρα και στην Ροτόντα, στους βυζαντινούς ναούς, μέχρι και στην περιτοίχιση των παλιών νεκροταφείων της πόλης των αρχών του 20ου αι.
Για να διαβάσετε ολόκληρο το Άρθρο απαιτούνται
0.50 €

Διαθέσιμα:
0 €

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

T76 / Φυσικό περιβάλλον / Θεσσαλονίκη /

Θεσσαλονίκη : Ρέμα Βαθύλακκου

Θεσσαλονίκη : Ρέμα Βαθύλακκου
Ξεκινώντας από το περίφημο Ρωμαϊκό Υδραγωγείο του 2ου αι. μ.Χ. το μονοπάτι Χορτιάτης - Πλατανάκια Πανοράματος - Θέρμη μπορεί να αποτελέσει μια εξαιρετική φυσιολατρική, αρχιτεκτονική και ιστορική διαδρομή.
T106 / Μνημεία / Θεσσαλονίκη /

Οι Μαγεμένες | Las Incantadas

Οι Μαγεμένες | Las Incantadas
Το µνηµείο των "Μαγεµένων" χρονολογείται µεταξύ του 2ου και αρχές του 3ου µ.Χ. αι. Τα µέχρι σήµερα σωζόµενα µέλη αναπαριστούν δύο κυρίως µυθολογικούς κύκλους, αυτούς του Διός και του Διονύσου. Σχετίζονται µε τη λατρεία των Καβείρων της Θράκης.
T107 / Φυσικό περιβάλλον / Θεσσαλονίκη /

Μικρά Φτερουγίσματα στην πόλη

Μικρά Φτερουγίσματα στην πόλη
Τα πουλιά είναι ζωντανοί οργανισμοί. Είναι απρόβλεπτα και κάθε εικόνα που δίνουν είναι μοναδική, πράγμα που θέλει κάθε φωτογράφος για το υλικό του. Τα πουλιά αποτελούν ένα θαυμαστό κόσμο με ποικιλομορφία και χρώματα που δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά, παρά μόνο αν τα πλησιάσουμε και επικεντρωθούμε πάνω τους. 
T107 / Παράδοση / Θεσσαλονίκη /

Πολιτιστικοί Περίπατοι Θεσσαλονίκης | 1oς περίπατος

Πολιτιστικοί Περίπατοι Θεσσαλονίκης | 1oς περίπατος
Ταξιδευτής
Στους χάρτες του μυαλού, σύνορα δε χαράζονται και όρια στενά.
Μονάχα πορείες προκλητικές. Κάθε νέου τόπου, το κορμί, σε καρτερεί να το γνωρίσεις.
Με σεβασμό να διασχίζεις μονοπάτια - τις λεωφόρους να αποφεύγεις.
Μη σπαταλήσεις μέρες. Ζήσε ταξιδευτής.
 
T109 / Παράδοση / Θεσσαλονίκη /

Πολιτιστικοί Περίπατοι Θεσσαλονίκης | 3ος περίπατος

Πολιτιστικοί Περίπατοι Θεσσαλονίκης | 3ος περίπατος
Ο τρίτος κατά σειρά πολιτιστικός και ιστορικός περίπατος στην πόλη της Θεσσαλονίκης μας αποκαλύπτει μερικά από τα κορυφαία σημεία και μνημεία, που αποτελούν πόλο έλξης για κάθε Έλληνα και ξένο επισκέπτη.
T109 / Φυσικό περιβάλλον / ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ /

Τα αγριόγιδα του Ολύμπου

Τα αγριόγιδα του Ολύμπου
Το πρωί της επομένης και αφού κλειδαμπαρώσαμε το καταφύγιο, ξεκινήσαμε την κάθοδο από τα παλάτια των θεών για τον «πολιτισμό». Δεν είχαμε απομακρυνθεί πολύ και ένα πλήθος αγριόγιδων μας έκλεινε το μονοπάτι. Κοκαλώσαμε στην θέση μας για να μην τα τρομάξουμε. Το κοπάδι αποτελούμενο από πάνω από 65 άτομα ήταν το μεγαλύτερο που έχω δει ως τώρα στον Όλυμπο. Πλησιάσαμε προσεκτικά ...
 
T110 / Παράδοση / Θεσσαλονίκη /

Πολιτιστικοί Περίπατοι Θεσσαλονίκης | 4ος περίπατος

Πολιτιστικοί Περίπατοι Θεσσαλονίκης | 4ος περίπατος
Σειρά στο συναρπαστικό οδοιπορικό στους δρόμους της Θεσσαλονίκης παίρνει η ευρύτερη περιοχή της Πλατείας Αριστοτέλους, που μετά την μεγάλη πυρκαγιά του 1917, καθιερώθηκε ως η εμβληματικότερη της πόλης.
T110 / Παράδοση / Θεσσαλονίκη /

60 χρόνια Σ.Ε.Ο. Θεσσαλονίκης

60 χρόνια Σ.Ε.Ο. Θεσσαλονίκης
Ο Σ.Ε.Ο Θεσσαλονίκης που το μακρινό 1957 δημιούργησε το κορυφαίο καταφύγιο του Ολύμπου, συμπληρώνει το 2017 μια πορεία 60 χρόνων, γεμάτη με δημιουργική δράση και αναρίθμητες εμπειρίες ορειβατικές και αναρριχητικές.
T111 / Παράδοση / Θεσσαλονίκη /

Πολιτιστικοί Περίπατοι Θεσσαλονίκης | 5ος περίπατος

 Πολιτιστικοί Περίπατοι Θεσσαλονίκης | 5ος περίπατος
Νέοι πολιτιστικοί περίπατοι και χαλαρές περιπλανήσεις μας μεταφέρουν σε σημεία με χαρούμενους ανθρώπους και σε δημοφιλή στέκια, που συνδέουν το παρελθόν της Θεσσαλονίκης με το ζωντανό, καθημερινό παρόν.
T112 / Παράδοση / Θεσσαλονίκη /

Πολιτιστικοί Περίπατοι Θεσσαλονίκης | 6ος περίπατος

Πολιτιστικοί Περίπατοι Θεσσαλονίκης | 6ος περίπατος
Στα δυτικά της Θεσσαλονίκης, εντός και εκτός των τειχών, ο ενημερωμένος περιηγητής μπορεί να ανακαλύψει εκπληκτικά κτίρια, βυζαντινούς και αρχαίους ναούς, που από τον απλό τουρίστα δεν είναι άμεσα ορατοί.
T114 / Παράδοση / Θεσσαλονίκη /

Μια διαδρομή με το τραμ της Λεωφόρου των Εξοχών

Μια διαδρομή με το τραμ της Λεωφόρου των Εξοχών
Στο ανατολικό άκρο της Θεσσαλονίκης, στις περίφημες «Εξοχές» άκμαζε, στα τέλη του 19ου και στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, μια Θεσσαλονίκη πολυπολιτισμική, με οικίες μεγαλόπρεπες που αποτελούσαν έξοχα δείγματα εκλεκτικιστικής αρχιτεκτονικής.
T116 / Φυσικό περιβάλλον / Θεσσαλονίκη /

Θεσσαλονίκη: Άλσος Δελασάλ

Θεσσαλονίκη: Άλσος Δελασάλ
Απέχει μόλις 7 χλμ. από το κέντρο της Θεσσαλονίκης, είναι, ωστόσο, άγνωστο στους περισσότερους Θεσσαλονικιούς. Είναι το περίφημο «Άλσος Δελασάλ» ο πάλαι ποτέ μαγευτικός κήπος του Τζέκη Άμποτ, στις αρχές του 19ου αιώνα.
T119 / Μνημεία / Θεσσαλονίκη /

Στρατιωτικό Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων

Στρατιωτικό Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων
Ανάμεσα στα πολυάριθμα και τόσο ποικίλα μουσεία, που είναι διάσπαρτα σε κάθε γωνιά της Ελληνικής γης, υπάρχει κι ένα μουσείο ξεχωριστό. Είναι το Στρατιωτικό Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων, μερικά μόλις χιλιόμετρα έξω από την Θεσσαλονίκη. Τα ποικίλα εκθέματα και οι χώροι του Μουσείου αποκαλύπτουν λεπτομέρειες του παρελθόντος, που είναι ελάχιστα γνωστές.
ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, Θεσσαλονίκη

Αξία Άρθρου: 0.50 €